محمد عبد الله عنان ( مترجم : عبد المحمد آيتى )
303
تاريخ دولت اسلامى در اندلس ( فارسي )
اشعار قهرمانى و حماسى و غنايى شده بود . اين شعرها در آن روزگاران در اطراف قطلونيه و آراگون و ناوار منتشر بود . از آنجا نيز بود كه موسيقى اندلسى به مجامع مسيحى همسايه راه مىيافت و در حماسهها و چكامههاى ملى تأثير مىگذاشت . اين تأثيرات به مرور زمان از كوههاى پيرنه گذشت و به جنوب فرانسه رسيد و از آنجا در تمام مجامع مسيحى راه يافت . همچنين نبايد از نقش سرقسطه در مبادلات بازرگانى ميان شرق و غرب غفلت ورزيد . مملكت سرقسطه بر بخش بزرگى از درياى مديترانه و دو بندر مهم آن طركونه و طرطوشه استيلا يافته بود . بنابراين بخش عظيمى از كالاهاى بازرگانى را كه از مشرق به اندلس و مغرب مىآمد جلب مىنمود ؛ آنگاه آنها را از راه شهرهاى مرزى جنوبى فرانسه و ايتاليا به ملل اروپايى مىرسانيد . بنى هود از اين طريق سودهاى كلان به دست مىآوردند و اين غير از باجى بود كه از كالاهاى بازرگانان مىگرفتند و يا به عنوان واسطهء تجارى صاحب حقى بودند . بنى هود بدينگونه يكى از توانگرترين پادشاهان عصر خود بودند و دربارشان پرشكوهترين دربار آن روز اندلس بود . بنى هود اموال خويش را بيهوده بذل و بخشش نمىكردند بلكه آن را در استخدام جنگجويان مسيحى براى پيشبرد سياست خود صرف مىنمودند ، يا به پادشاهان متجاوز مسيحى براى دفع تجاوزشان باژوساو مىپرداختند ؛ از اينرو سالهاى دراز سرقسطه از آنهمه جنگها و كشمكشهايى كه دول ديگر طوايف را بىآرام كرده بود بر كنار بود و در صلح و امنيت مىزيست .